Sot, në një njoftim që u lexua si urim i ditëlindjes, Oda Ekonomike e Kosovës bëri të ditur se vendi ynë u pranua në sistemin ndërkombëtar ATA Carnet — i ashtuquajturi "pasaportë e mallit". Dokumenti, i cili prej dekadash përdoret nga 80 e ca vende të botës, tani do të lëshohet edhe nga OEK-u, për t'i lehtësuar bizneseve kosovare eksportin e përkohshëm të mallrave pa pagesë të detyrimeve doganore.

Në praktikë, kjo do të thotë që një kompani kosovare që dëshiron të dërgojë një mostër pëlhure në një panair në Milano, ose një ekspozitë në Stamboll, nuk do të paguajë më taksë hyrjeje dhe daljeje për atë mostër — gjë që, sipas Odës, "kursen mesatarisht 8 orë pune për çdo eksport".

"Anëtarësimi në sistemin ATA Carnet ul barrierat administrative dhe ua lehtëson bizneseve tona daljen në tregjet e huaja, duke krijuar mundësi të reja për eksport, investime dhe rritje ekonomike." — Njoftimi i Odës Ekonomike të Kosovës, pa asnjë koment të ri

Matematika e pasaportës

Sipas llogaritjes sonë, e cila është 1+1=3: 1 pasaportë mallit + 1 doganier pa punë = 3 palë që humbasin. Doganierët, të cilët deri dje kontrollonin çdo paletë me sy të lodhur, sot do të shohin gjysmën e punës së tyre të kalojë pa asnjë pullë — dhe, sipas burimeve tona, "kanë nisur të mendojnë për ndërrim profesioni". Nga ana tjetër, bizneset që presin që sot të kenë eksportet e tyre të para në panairin e Berlinit, janë në radhë para OEK-ut, me dosjen nën krah dhe me një gotë kafe në dorë.

Në fakt, sistemi ATA Carnet përfshin 90 e ca vende — e Kosova ishte, sipas Odës, "e vetmja në rajon që nuk e kishte". Tani, me anëtarësimin, bizneset mund të dërgojnë mallra në panaire, ekspozita, evenimente sportive dhe vizita profesionale, duke i kthyer në kthim pa paguar taksë. E thënë ndryshe: malli ynë shkon, taksa jonë nuk shkon, dhe doganieri ynë shikon si malli shkon pa u prekur.

OEK ka paralajmëruar se në ditët në vijim do t'i informojë bizneset për procedurat dhe kushtet për përfitimin dhe përdorimin e dokumentit. Sipas ekspertëve, "nëse gjithçka shkon mirë, Kosova do të dërgojë në panairin e ardhshëm jo vetëm mostra, por edhe inxhinierë që dinë t'i shesin".

Përveç lehtësimit të procedurave, pritet që sistemi të nxisë edhe prodhimin vendor: bizneset, duke ditur se malli mund të dalë pa taksë, do të kenë më shumë motiv për të prodhuar mostra të reja, gjë që, sipas Odës, "krijon mundësi të reja për eksport, investime dhe rritje ekonomike" — fjali që përdoret në çdo njoftim të OEK-ut që nga viti 2018, por që sot, për herë të parë, ka një dokument prapa.

Sipas agjendës, në javët e ardhshme, OEK-u do të organizojë trajnime për bizneset mbi përdorimin e ATA Carnet — trajnime ku, sipas burimeve, pjesëmarrësit do të mësojnë që 1 formular i plotë = 3 javë pa dokumente plotësuese.